6. Sınıf Türkçe Söz Sanatları

6. Sınıf Türkçe Söz Sanatları

Söz sanatları yani edebi sanatlar, ifadeye zenginlik katmak, ifadenin etkisini artırmak ya da az sözle çok şey ifade etmek için kullanılır. Söz sanatları abartma, benzetme, kişileştirme, konuşturma ve karşıtlık olmak üzere beşe ayrılır;

  1. Abartma (Mübalağa)

Bir şeyin özelliklerini, bir olayı veya bir durumu olduğundan daha büyük veya daha küçük göstermeye abartma denir.

Çantayı taşımaktan kolum koptu.

İçimde ateşler yanıyor.

  1. Benzetme (Teşbih)

Anlatımı kuvvetlendirmek, sözün etkisini artırmak için aralarında değişik yönlerden ilgi bulunan iki şeyden zayıf olanın kuvvetli olana benzetilmesine benzetme denir. Dört temel unsur vardır.

Benzeyen: Zayıf unsur.

Benzetilen: Kuvvetli unsur.

Benzetme yönü: İki unsur arasındaki benzetme sebebi.

Benzetme edatı: Benzetmede kullanılan “gibi, kadar” edatlarıdır.

Fakat bir cümlede benzetme yapılması için sadece benzeyen ve benzetilen olması da yeterlidir.

Çocuklar arı gibi. → Benzetme edatı ve benzetme yönü yok.

  1. Kişileştirme (Teşhis)

İnsan dışındaki varlıklara insana özgü özelliklerin verilmesine, diğer bir deyişle insan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insanlara ait özelliklerin verilmesine kişileştirme denir. Bu sanatta hayvanlara, bitkilere ve diğer varlıklara insana özgü özellikler verilerek yapılır.

Mezarlıkta ağlayan kavakları görünce üzüldüm.

Kuşlar toplanmış, sohbet ediyorlardı.

  1. Konuşturma (İntak)

İnsan dışındaki varlıkları konuşturma, onların ağzından söz söyleme sanatına konuşturma (intak) denir. Genellikle kişileştirme sanatı ile birlikte kullanılır.

Adam elini uzattı; tam onu koparacağı sırada, mor menekşe: ‘Bana dokunma!’ diye boynunu büktü.

5. Zıtlık (Tezat)/Karşıtlık

Zıt anlamlı sözcüklerin veya kavramların aynı ifade içinde uyum halinde kullanılmasıdır.

Anlamı güçlendirmek için karşıt kavramların bir arada kullanılması sanatıdır. Karşıtlık sanatı deyince aklımıza sadece iki zıt anlamlı sözcük gelmemelidir.

“Ben de gördüm güneşin doğarken battığını
Esrarlı bir bakışın gönlü kapattığını.”

“Neden böyle düşman görünürsünüz
Yıllar yılı dost bildiğim aynalar” (Cahit Sıtkı Tarancı)

Yukarıdaki örnekte, dost ve düşman sözcükleri birbiri ile zıt sözcüklerdir ve aynı zamanda şairin dost olarak andığı aynalar, şimdi ona düşman gibi görünmektedir. Kısaca, anlamsal olarak da bir karşıt durum söz konusudur.

“Kendinle baş başa yaşamak istersen
Pırıl pırıl yanan karanlıklara dal”

Bu örnekte ise birbiri ile zıt anlamlı hiçbir sözcük kullanılmamıştır fakat karanlık kavramı ile pırıl pırıl yanmak eylemi arasında bir tuhaflık, zıtlık, karşıtlık vardır. Karanlıklar pırıl pırıl yanıp ışık veremezler.

(Visited 261 times, 1 visits today)

2 thoughts on “6. Sınıf Türkçe Söz Sanatları

Nazdar için bir cevap yazın Cevabı iptal et

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir